คนลาวมาทำงานร้านอาหารในไทย นายจ้างไม่จ่ายค่าจ้าง 2 เดือนแล้วไล่ออก ร้องเรียนที่ไหนได้ ทั้งที่ใบอนุญาตทำงานหมดอายุ

คำตอบโดยย่อ

เรียกได้ กฎหมายคุ้มครองแรงงานของไทยใช้กับ “ลูกจ้าง” คือผู้ที่ตกลงทำงานให้นายจ้างโดยรับค่าจ้าง ไม่ได้จำกัดสัญชาติ และไม่ได้ตั้งเงื่อนไขว่าต้องมีใบอนุญาตทำงานที่ยังไม่หมดอายุ ค่าจ้างสองเดือนที่ทำงานไปแล้วเป็นหนี้ที่นายจ้างต้องจ่ายพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี และเมื่อถูกไล่ออกหลังทำงานมาปีกว่าโดยไม่มีความผิด น้องมีสิทธิได้ค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้าง 90 วันอีกด้วย ช่องทางคือยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน ซึ่งทำได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ส่วนคำขู่เรื่อง ตม. เป็นเรื่องที่ต้องจัดการคู่ขนาน แต่ไม่ใช่เหตุให้ยอมเสียเงินสองเดือนไปเปล่า ๆ

๑. คนลาวเป็น “ลูกจ้าง” ตามกฎหมายไทยเต็มตัว

กฎหมายให้ความหมาย “ลูกจ้าง” ว่าผู้ซึ่งตกลงทำงานให้นายจ้างโดยรับค่าจ้างไม่ว่าจะเรียกชื่ออย่างไร และ “สัญญาจ้าง” รวมถึงสัญญาด้วยวาจาหรือที่เข้าใจโดยปริยาย [1] การไม่มีสัญญาเป็นหนังสือ การเป็นคนต่างชาติ หรือใบอนุญาตทำงานหมดอายุ ไม่ได้ทำให้ความเป็นลูกจ้างหายไป นายจ้างที่รับคนต่างด้าวทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตมีความผิดตามกฎหมายคนต่างด้าวเป็นเรื่องของนายจ้างเอง แต่หน้าที่จ่ายค่าจ้างสำหรับงานที่ลูกจ้างทำไปแล้วยังอยู่ครบ

๒. เงินที่เรียกได้

• ค่าจ้างค้างจ่าย 2 เดือน นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างให้ถูกต้องตามกำหนด และเมื่อเลิกจ้างต้องจ่ายค่าจ้างค้างและเงินอื่นที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับภายในสามวันนับแต่วันเลิกจ้าง [2]
• ดอกเบี้ยและเงินเพิ่ม นายจ้างที่ไม่จ่ายค่าจ้างต้องเสียดอกเบี้ยร้อยละสิบห้าต่อปีระหว่างผิดนัด และถ้าจงใจไม่จ่ายโดยไม่มีเหตุอันสมควร เมื่อพ้นเจ็ดวันต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละสิบห้าของเงินที่ค้างทุกระยะเจ็ดวัน [3]
• ค่าชดเชย ลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบหนึ่งปีแต่ไม่ครบสามปีและถูกเลิกจ้าง ได้ค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายเก้าสิบวัน [4] คือราว 36,000 บาท การทวงค่าจ้างที่ตนมีสิทธิได้ไม่ใช่ความผิดที่นายจ้างจะยกมาอ้างเพื่อไม่จ่ายค่าชดเชย [5]
• เงินแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ถูกไล่ออกทันทีโดยไม่บอกล่วงหน้า นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับช่วงที่ควรบอกล่วงหน้าด้วย [6]

รวมแล้วสำหรับค่าจ้าง 12,000 บาท น้องมีสิทธิเรียกได้ราว 24,000 บาทค่าจ้างค้าง บวก 36,000 บาทค่าชดเชย บวกเงินแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าและดอกเบี้ย เป็นเงินที่มีความหมายมากพอที่จะไม่ยอมให้ถูกขู่จนทิ้งไป

๓. ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน ฟรีและไม่ต้องขึ้นศาล

ลูกจ้างยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่ได้ [7] พนักงานตรวจแรงงานจะสอบสวนและมีคำสั่งภายในหกสิบวัน และถ้าพบว่าลูกจ้างมีสิทธิ จะสั่งให้นายจ้างจ่ายภายในสามสิบวัน [8] ในทางปฏิบัติ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานรับคำร้องจากแรงงานต่างด้าวเป็นประจำ และหลายแห่งมีล่ามหรือเจ้าหน้าที่ที่คุ้นกับแรงงานลาว ให้น้องไปพร้อมญาติที่พูดไทยได้ และเตรียมหลักฐานการทำงาน เช่น รูปถ่ายในร้าน ตารางกะ แชตกับนายจ้าง สลิปโอนเงินเดือนก่อน ๆ และชื่อเพื่อนร่วมงานที่ยืนยันได้

๔. เรื่องใบอนุญาตทำงานหมดอายุ ต้องจัดการ แต่อย่าให้ใช้เป็นเครื่องมือขู่

การอยู่และทำงานโดยใบอนุญาตหมดอายุมีผลทางกฎหมายคนเข้าเมืองและกฎหมายแรงงานต่างด้าวต่อตัวน้องจริง ซึ่งต้องปรึกษาเรื่องการต่อหรือขอใบอนุญาตใหม่ หรือการเดินทางกลับอย่างถูกต้องควบคู่กันไป แต่นายจ้างที่รับคนต่างด้าวทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตก็มีความผิดและโทษปรับสูงเช่นกัน การที่นายจ้างขู่จะ “แจ้ง ตม.” จึงเท่ากับแจ้งความผิดของตัวเองด้วย ในทางปฏิบัติ นายจ้างประเภทนี้มักยอมจ่ายเมื่อลูกจ้างยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานจริง เพราะไม่ต้องการให้หน่วยงานรัฐเข้ามาตรวจสอบร้าน

ควรเริ่มจากอะไร

• รวบรวมหลักฐานการทำงานและการจ่ายเงินเดือนย้อนหลัง บันทึกวันที่เริ่มงาน วันที่ถูกไล่ออก และข้อความขู่ของนายจ้าง
• ยื่นคำร้อง คร.7 ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ที่ร้านตั้งอยู่ โดยเร็ว
• ปรึกษาเรื่องสถานะใบอนุญาตทำงานและการอยู่ในราชอาณาจักรไปพร้อมกัน เพื่อให้น้องอยู่ดำเนินเรื่องได้อย่างปลอดภัย
• สำนักงานมีทนายความผู้ประสานงานภาษาลาว ติดต่อได้โดยตรง

ตัวบทที่เกี่ยวข้อง

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 5 (นิยามลูกจ้างและสัญญาจ้าง) มาตรา 9 (ดอกเบี้ยและเงินเพิ่ม) มาตรา 17 และมาตรา 17/1 (การบอกกล่าวล่วงหน้า) มาตรา 70 (กำหนดจ่ายค่าจ้าง) มาตรา 118 (ค่าชดเชย) มาตรา 119 (เหตุไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย) มาตรา 123 และมาตรา 124 (คำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน)

ส่งเรื่องให้สำนักงานพิจารณา

ส่งเรื่องให้สำนักงานพิจารณา

อ่านเพิ่มเติม: คนลาวถูกโกงเงินในประเทศไทย ฟ้องที่ศาลไทยได้ไหม · บริการลูกความจาก สปป.ลาว

คำตอบนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปจากข้อเท็จจริงเท่าที่ปรากฏในคำถาม ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะของผู้ใด และไม่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างทนายความกับลูกความ ข้อเท็จจริงที่ต่างไปเพียงเล็กน้อยอาจทำให้ผลทางกฎหมายต่างไป และกฎหมายอาจมีการแก้ไขภายหลังวันที่เผยแพร่

แหล่งอ้างอิง

[1] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 5
[2] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 70
[3] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 9
[4] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118
[5] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 119
[6] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 17 และมาตรา 17/1
[7] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 123
[8] พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 124

← กลับสู่ถาม-ตอบกฎหมาย