ซื้อแฟรนไชส์แล้วโดนบังคับซื้อของจากเจ้าของแฟรนไชส์ราคาแพง ผิดกฎหมายไหม

คำตอบโดยย่อ

การกำหนดให้ซื้อวัตถุดิบจากเจ้าของแฟรนไชส์ไม่ผิดกฎหมายเสมอไป หากจำเป็นต่อการรักษามาตรฐานและเอกลักษณ์ของสินค้า แต่ถ้าบังคับซื้อสินค้าที่ไม่เกี่ยวกับมาตรฐาน หรือกำหนดราคาและเงื่อนไขที่ไม่เป็นธรรมจนเกิดความเสียหายแก่ผู้ซื้อแฟรนไชส์ อาจเป็นการใช้อำนาจต่อรองที่เหนือกว่าอย่างไม่เป็นธรรมตามกฎหมายการแข่งขันทางการค้า และข้อสัญญาที่ทำให้อีกฝ่ายรับภาระเกินสมควรอาจบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรม

๑. แยกสินค้าที่จำเป็นกับที่ไม่จำเป็น

• วัตถุดิบหลักที่เป็นสูตรหรือเอกลักษณ์ของแบรนด์ การกำหนดให้ซื้อจากเจ้าของแฟรนไชส์มักมีเหตุผลรองรับ
• สินค้าทั่วไปที่ไม่กระทบมาตรฐาน เช่น แก้ว หลอด หรือวัสดุสิ้นเปลืองที่ไม่มีโลโก้ การบังคับซื้อในราคาสูงกว่าตลาดมาก มีโอกาสถูกมองว่าไม่เป็นธรรม

๒. กฎหมายการแข่งขันทางการค้า

ผู้ประกอบธุรกิจต้องไม่กระทำการที่เป็นผลให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ประกอบธุรกิจรายอื่น ด้วยการใช้อำนาจตลาดหรืออำนาจต่อรองที่เหนือกว่าอย่างไม่เป็นธรรม หรือกำหนดเงื่อนไขทางการค้าที่จำกัดหรือขัดขวางการประกอบธุรกิจของผู้อื่นอย่างไม่เป็นธรรม [1] ผู้ซื้อแฟรนไชส์ร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้าได้ และฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ [2] ภายในหนึ่งปีนับแต่รู้หรือควรรู้ถึงเหตุ [3]

คณะกรรมการการแข่งขันทางการค้าได้ออกแนวทางพิจารณาการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมในธุรกิจแฟรนไชส์ไว้ ควรตรวจฉบับปัจจุบันจากเว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า

๓. กฎหมายข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม

สัญญาแฟรนไชส์ส่วนใหญ่เป็นสัญญาสำเร็จรูปที่เจ้าของแฟรนไชส์กำหนด ข้อตกลงในสัญญาสำเร็จรูปที่ทำให้ผู้กำหนดสัญญาได้เปรียบอีกฝ่ายเกินสมควร เป็นข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม และบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณี [4] ข้อที่ให้เจ้าของแฟรนไชส์ขึ้นราคาได้ฝ่ายเดียวโดยไม่มีกรอบ หรือปรับผู้ซื้อแฟรนไชส์ในอัตราสูง จึงอาจถูกศาลจำกัดผล

ควรเริ่มจากอะไร

• อ่านสัญญาว่าระบุรายการสินค้าที่ต้องซื้อ วิธีกำหนดราคา และเงื่อนไขการปรับราคาไว้อย่างไร
• ทำตารางเทียบราคาวัตถุดิบแต่ละรายการกับราคาตลาด พร้อมใบเสร็จ
• ทำหนังสือถึงเจ้าของแฟรนไชส์ขอทบทวนราคาและขอซื้อสินค้าทั่วไปจากแหล่งอื่น
• หากไม่ได้ผล ปรึกษาทนายความเรื่องการร้องเรียนหรือฟ้องคดีก่อนครบหนึ่งปี

ตัวบทที่เกี่ยวข้อง

พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 57 มาตรา 69 และมาตรา 70 และพระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4

ส่งเรื่องให้สำนักงานพิจารณา

ส่งเรื่องให้สำนักงานพิจารณา

อ่านเพิ่มเติม: พบเงื่อนไขทางการค้าที่อาจไม่เป็นธรรม ควรเตรียมข้อมูลอย่างไร · บริการกฎหมายการแข่งขันทางการค้า

คำตอบนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปจากข้อเท็จจริงเท่าที่ปรากฏในคำถาม ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะของผู้ใด และไม่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างทนายความกับลูกความ ข้อเท็จจริงที่ต่างไปเพียงเล็กน้อยอาจทำให้ผลทางกฎหมายต่างไป และกฎหมายอาจมีการแก้ไขภายหลังวันที่เผยแพร่

แหล่งอ้างอิง

[1] พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 57
[2] พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 69
[3] พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 70
[4] พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4

← กลับสู่ถาม-ตอบกฎหมาย