เซ็นสัญญาไปแล้วเพิ่งเห็นข้อเบี้ยปรับสูงมาก ต้องจ่ายเต็มไหม

คำตอบโดยย่อ

ไม่จำเป็นต้องจ่ายเต็มจำนวน เบี้ยปรับตามสัญญาบังคับได้เมื่อผู้รับจ้างผิดนัด แต่ถ้าสูงเกินส่วน ศาลลดลงเป็นจำนวนพอสมควรได้ และช่วงที่ล่าช้าเพราะเหตุที่ผู้รับจ้างไม่ต้องรับผิดชอบ เช่น ลูกค้าแก้แบบ ไม่ถือว่าผิดนัด ข้อสำคัญคือ สิทธิขอลดเบี้ยปรับจะหมดไปทันทีเมื่อจ่ายเบี้ยปรับแล้ว จึงไม่ควรรีบจ่ายก่อนตรวจข้อเท็จจริง

๑. เบี้ยปรับบังคับได้เมื่อใด

เมื่อลูกหนี้สัญญาว่าจะใช้เงินเป็นเบี้ยปรับหากไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องสมควร เมื่อลูกหนี้ผิดนัดก็ให้ริบเบี้ยปรับได้ [1] การเซ็นสัญญาโดยไม่ได้อ่านไม่ทำให้ข้อเบี้ยปรับไม่ผูกพัน

๒. ช่วงที่ช้าเพราะลูกค้า ไม่ถือว่าผิดนัด

ตราบใดที่การชำระหนี้ยังไม่ได้ทำเพราะพฤติการณ์ที่ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบ ลูกหนี้ยังไม่ผิดนัด [2] ช่วงที่งานต้องหยุดหรือขยายเวลาเพราะลูกค้าสั่งแก้แบบ รออนุมัติวัสดุ หรือไม่ส่งมอบพื้นที่ จึงต้องหักออกจากจำนวนวันที่คิดเบี้ยปรับ ข้อนี้ต้องพิสูจน์ด้วยเอกสาร เช่น ข้อความสั่งแก้แบบ บันทึกการประชุม และแบบแก้ไขแต่ละครั้ง

๓. ศาลลดเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนได้

ถ้าเบี้ยปรับที่ริบสูงเกินส่วน ศาลลดลงเป็นจำนวนพอสมควรได้ โดยพิเคราะห์ทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่เฉพาะทางทรัพย์สิน [3] ศาลจะดูความเสียหายที่ลูกค้าได้รับจริงจากความล่าช้า เช่น เปิดร้านได้ช้ากี่วัน เสียรายได้เท่าใด ไม่ใช่คูณจำนวนวันตามสัญญาไปเรื่อย ๆ

หากสัญญาเป็นสัญญาสำเร็จรูปที่อีกฝ่ายกำหนดไว้ฝ่ายเดียว ข้อตกลงที่ให้รับภาระเกินกว่าที่วิญญูชนพึงคาดหมาย อาจเป็นข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม และบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควร [4]

๔. ห้ามจ่ายก่อนตรวจ

เมื่อได้ใช้เงินตามเบี้ยปรับแล้ว สิทธิเรียกร้องขอลดก็เป็นอันขาดไป [3] การจ่ายเต็มจำนวนเพื่อให้จบเรื่องจึงทำให้เสียสิทธิขอลดโดยสิ้นเชิง ถ้าจำเป็นต้องจ่ายเพื่อรับเงินค่าจ้างงวดสุดท้าย ควรทำหนังสือโต้แย้งจำนวนเบี้ยปรับไว้ก่อน

๕. ลูกค้ารับงานแล้ว ยังเรียกเบี้ยปรับได้หรือไม่

ถ้าเจ้าหนี้ยอมรับชำระหนี้แล้ว จะเรียกเบี้ยปรับได้ต่อเมื่อได้บอกสงวนสิทธิไว้ในเวลารับชำระหนี้ [5] ควรตรวจว่าตอนส่งมอบงาน ลูกค้าได้บอกสงวนสิทธิเรียกค่าปรับไว้ในใบตรวจรับงานหรือหนังสือฉบับใดหรือไม่

ควรเริ่มจากอะไร

• ทำตารางเวลางาน แยกวันที่ช้าเพราะผู้รับจ้าง กับวันที่ช้าเพราะลูกค้า พร้อมเอกสารประกอบ
• ตรวจใบตรวจรับงานว่ามีการสงวนสิทธิเรียกค่าปรับหรือไม่
• ประเมินความเสียหายจริงของลูกค้าจากความล่าช้า
• ทำหนังสือโต้แย้งจำนวนเบี้ยปรับและเสนอจำนวนที่เหมาะสม

ตัวบทที่เกี่ยวข้อง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 และมาตรา 381 (เบี้ยปรับ) มาตรา 205 (ไม่ผิดนัดเพราะพฤติการณ์ที่ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบ) มาตรา 383 (ศาลลดเบี้ยปรับ) และพระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4

ส่งเรื่องให้สำนักงานพิจารณา

ส่งเรื่องให้สำนักงานพิจารณา

อ่านเพิ่มเติม: ก่อนเซ็นสัญญาธุรกิจ ควรตรวจเงื่อนไขอะไรบ้าง · บริการสัญญาธุรกิจและข้อพิพาททางธุรกิจ

คำตอบนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปจากข้อเท็จจริงเท่าที่ปรากฏในคำถาม ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะของผู้ใด และไม่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างทนายความกับลูกความ ข้อเท็จจริงที่ต่างไปเพียงเล็กน้อยอาจทำให้ผลทางกฎหมายต่างไป และกฎหมายอาจมีการแก้ไขภายหลังวันที่เผยแพร่

แหล่งอ้างอิง

[1] ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 และมาตรา 381 วรรคหนึ่ง
[2] ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 205
[3] ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383 วรรคหนึ่ง
[4] พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4
[5] ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 381 วรรคสาม

← กลับสู่ถาม-ตอบกฎหมาย